OPTIRECT studie

Optimising Positioning for Head and Neck Patients During Repeat CT Scans in Proton Therapy

Studiecoördinator

Naam: L.L. Kelder
Instituut: UMC Groningen, afdeling Radiotherapie

Coördinator en contactpersoon van de afdeling Radiotherapie in het UMCG:

Naam:   C. Postma, onderzoekscoördinator Kliniek
Tel.:       06-25651239
Mail:      RTDatamanagementOM@rt.umcg.nl

Vraagstelling

Verbetert het gebruik van surface-guided radiation therapy (SGRT) met AlignRT voorafgaand aan maskerfixatie de reproduceerbaarheid en representativiteit van de patiëntenpositionering tijdens wekelijkse CT-scans ten opzichte van de standaard laser-gebaseerde workflow bij hoofd-hals protonentherapie patiënten?

Samenvatting relevante achtergrond

Bij protonentherapie is een nauwkeurige en reproduceerbare positionering van de patiënt essentieel vanwege de steile dosisgradiënten en de hoge conformiteit van de protondosisafgifte. Zelfs kleine afwijkingen tussen de geplande en de daadwerkelijke anatomie kunnen leiden tot klinisch relevante verschillen in de dosisverdeling. Voor hoofd-hals(H&N)-patiënten worden wekelijks herhaalde CT-scans (repeat CT, rCT) uitgevoerd om anatomische veranderingen te monitoren en te beoordelen of een aanpassing van het behandelplan nodig is.

In de klinische praktijk wordt vaak waargenomen dat de positie van de patiënt tijdens de rCT niet perfect overeenkomt met de behandelpositie. Kleine houdingsafwijkingen, vooral ter hoogte van de schouders en de bovenste nekregio, kunnen leiden tot niet-representatieve scans. Dit kan resulteren in onnauwkeurige dosisherberekeningen en mogelijk onjuiste beslissingen over planadaptatie.

Momenteel is de positionering van de patiënt vóór de rCT gebaseerd op laseruitlijning en maskerfixatie. Deze aanpak reproduceert mogelijk niet volledig de exacte behandelpositie, omdat deze afhankelijk is van visuele uitlijning en de ervaring van de laborant. Meestal controleren laboranten de positie door visueel te beoordelen hoe het thermoplastische masker aansluit rond belangrijke anatomische herkenningspunten, zoals de neusbrug, kin en kaaklijn. Hoewel dit een algemene indicatie geeft, blijft het een subjectief proces dat kan variëren tussen verschillende gebruikers en sessies.

AlignRT (VisionRT Ltd, Londen, VK) is een niet-invasief optisch oppervlaktebeeldvormingssysteem dat zichtbaar licht gebruikt om in real-time een 3D-beeld van het externe oppervlak van de patiënt vast te leggen. Het systeem vergelijkt continu het actuele oppervlak met een referentiemodel afkomstig van de plannings-CT en geeft kwantitatieve feedback over translatie- en rotatieafwijkingen. AlignRT is reeds CE-gemarkeerd en wordt routinematig gebruikt binnen protontherapie voor meerdere indicaties, waarbij een nauwkeurigheid op millimeterniveau wordt bereikt zonder blootstelling aan ioniserende straling.

Door AlignRT vóór de maskerfixatie te introduceren, kan de houding van de patiënt nauwkeuriger worden aangepast om overeen te komen met de oorspronkelijke behandelpositie. Deze methode zou de reproduceerbaarheid van de rCT-opstelling kunnen verbeteren, wat leidt tot meer representatieve scans en daardoor betrouwbaardere dosisevaluaties. Eerdere studies hebben aangetoond dat surface-guided radiotherapy (SGRT) de positioneringsnauwkeurigheid en stabiliteit verbetert (Gopan & Wu, 2012; Wiencierz et al., 2016; Rudat et al., 2023). Het potentieel van SGRT voor het verbeteren van de positionering bij repeat CT-scans binnen protonentherapie is echter nog niet systematisch onderzocht.

Studiedesign. Wat houdt deelname voor de patiënt in

Zie de informatiebrief voor deelname aan onderzoek.

Aantal benodigde patiënten

20 patiënten